Xây dựng công trình trong phạm vi đất dành cho đường sắt như thế nào? Xác định ranh giới đất dành cho đường sắt ra sao?

Việc quản lý và sử dụng đất dành cho đường sắt đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn kỹ thuật và hành lang pháp lý. Căn cứ trên các văn bản quy phạm pháp luật mới nhất, dưới đây là hướng dẫn chi tiết về việc xây dựng công trình và xác định ranh giới trong phạm vi này.

Xây dựng công trình trong phạm vi đất dành cho đường sắt như thế nào?

Theo quy định tại Điều 24 Nghị định 16/2026/NĐ-CP, việc triển khai xây dựng công trình trong phạm vi đất dành cho đường sắt được thực hiện theo các nhóm nội dung sau:

Thứ nhất, đối với công trình thiết yếu và công trình hạ tầng kỹ thuật dùng chung, bao gồm:

• Công trình phục vụ quốc phòng, an ninh, phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế – xã hội.
• Hệ thống hạ tầng giao thông: Cầu đường bộ, hầm cho người đi bộ, hầm đường sắt, đê chắn sóng, kè bảo vệ bờ và các tuy nen kỹ thuật.
• Công trình nông nghiệp: Đập, đê, kênh mương, cống tiêu thoát nước.
• Hệ thống năng lượng và viễn thông: Cột điện, trạm biến áp, đường dây tải điện, cột ăng ten, trạm viễn thông và các kết cấu hạ tầng kỹ thuật liên quan.
• Các công trình khác do Bộ trưởng Bộ Xây dựng (đối với đường sắt quốc gia) hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh (đối với đường sắt địa phương) quyết định.

Thứ hai, yêu cầu về kỹ thuật và pháp lý: Các công trình nêu trên khi đầu tư phải có giải pháp kỹ thuật đảm bảo không gây ảnh hưởng đến sự ổn định, tuổi thọ công trình đường sắt và an toàn giao thông vận tải. Đồng thời, việc xây dựng phải phù hợp với quy hoạch và được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định tại khoản 5 Điều 44 Luật Đường sắt 2025.

Thứ ba, đối với việc xây dựng đường gom: Trong trường hợp không thể bố trí ngoài phạm vi đất dành cho đường sắt, việc xây dựng đường gom phải lắp đặt đầy đủ hệ thống biển báo, có giải pháp bảo vệ kết cấu hạ tầng đường sắt và chủ đầu tư phải đảm bảo kinh phí quản lý, bảo trì định kỳ.

Xác định ranh giới đất dành cho đường sắt ra sao?

Căn cứ Điều 21 Nghị định 16/2026/NĐ-CP, công tác xác định ranh giới được thực hiện như sau:

1. Ranh giới đất trong phạm vi bảo vệ công trình và hành lang an toàn giao thông đường sắt phải được xác định cụ thể theo tọa độ, cập nhật vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai địa phương.
2. Đơn vị quản lý tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt chủ trì, phối hợp với UBND các cấp để xác định ranh giới và bàn giao cho địa phương quản lý.
3. Quy trình lập, phê duyệt và cắm mốc giới phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về đất đai hiện hành.

Xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ công trình, hành lang an toàn giao thông đường sắt như thế nào?

Khoản 3 Điều 44 Luật Đường sắt 2025 quy định:

• Chỉ cho phép xây dựng các công trình thiết yếu phục vụ quốc phòng, an ninh, phòng chống thiên tai hoặc mục đích tuyên truyền của Nhà nước khi không thể bố trí ngoài phạm vi đất đường sắt.
• Chủ đầu tư phải cam kết tự tháo dỡ, di chuyển công trình và không được bồi thường khi có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.
• Khi xây dựng đường gom trong phạm vi này, bắt buộc phải có hàng rào ngăn cách giữa đường sắt và đường gom để đảm bảo an toàn tuyệt đối.