Vợ ngoại tình có được quyền nuôi con khi ly hôn không? Phân tích quy định pháp luật

Khi mối quan hệ hôn nhân rạn nứt do hành vi vi phạm chế độ một vợ một chồng, câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất chính là liệu người vợ ngoại tình có được quyền nuôi con hay bị tước hoàn toàn quyền nuôi dưỡng. Pháp luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam đứng trên quan điểm bảo vệ tối đa quyền lợi của trẻ em. Việc xác định người trực tiếp nuôi con không dựa trên việc ai là người lỗi trong quan hệ hôn nhân, mà căn cứ vào điều kiện thực tế để con phát triển tốt nhất.

Người vợ ngoại tình có đương nhiên mất quyền nuôi con khi ly hôn?

Nhiều người cho rằng người vợ vi phạm đạo đức gia đình, có quan hệ bất chính ngoài hôn nhân thì sẽ bị Tòa án tước bỏ quyền trực tiếp nuôi dưỡng con. Tuy nhiên, căn cứ theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nguyên tắc cơ bản khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con là ưu tiên thỏa thuận của vợ chồng. Trường hợp không thể thống nhất, Tòa án sẽ phán quyết dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con.

Hành vi ngoại tình chỉ là một yếu tố được Tòa án xem xét để đánh giá về lối sống, tư cách đạo đức của người mẹ trong quá trình ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Yếu tố này không phải là căn cứ pháp lý duy nhất hay tự động khiến người mẹ bị mất quyền nuôi con. Nếu người vợ chứng minh được mình có đầy đủ điều kiện về vật chất (thu nhập ổn định, chỗ ở hợp pháp) lẫn tinh thần (thời gian chăm sóc, môi trường sống) tốt hơn người chồng, Tòa án vẫn giao con cho người vợ trực tiếp nuôi dưỡng.

Các tiêu chí Tòa án căn cứ để giao quyền nuôi con khi ly hôn

Để bảo đảm quyền lợi mọi mặt cho đứa trẻ, pháp luật quy định các mốc và tiêu chí cụ thể mà Tòa án bắt buộc phải tuân thủ khi phân xử tranh chấp:

Đối với con dưới 36 tháng tuổi: Được giao trực tiếp cho người mẹ nuôi dưỡng. Ngoại lệ chỉ xảy ra khi người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc hai bên cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên: Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con xem muốn ở với ai. Nguyện vọng này là một kênh tham khảo quan trọng nhưng không mang tính quyết định tuyệt đối nếu môi trường sống đó không bảo đảm cho trẻ.
Đối với các trường hợp khác: Tòa án cân nhắc toàn diện về thu nhập, công việc, chỗ ở, thời gian dành cho con cũng như tình cảm, sự gắn bó thực tế của từng bên đối với con.

Ví dụ thực tế: Chị A có hành vi ngoại tình dẫn đến ly hôn. Tuy nhiên, con chung mới được 18 tháng tuổi, chị A có công việc thu nhập ổn định và có thời gian chăm sóc con tốt hơn anh B (thường xuyên đi công tác xa). Trong trường hợp này, căn cứ theo quy định ưu tiên cho mẹ nuôi con dưới 36 tháng tuổi, Tòa án vẫn sẽ giao con cho chị A trực tiếp nuôi dưỡng nếu anh B không chứng minh được chị A hoàn toàn không đủ điều kiện chăm sóc trẻ.

Quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Phán quyết của Tòa án về quyền nuôi con tại thời điểm ly hôn không mang tính vĩnh viễn. Trong quá trình nuôi dưỡng, nếu hoàn cảnh thay đổi, người không trực tiếp nuôi con (dù là người vợ hay người chồng) đều có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người nuôi con.

Theo quy định tại Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong các căn cứ sau:

Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con.
Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Khi giải quyết yêu cầu thay đổi người nuôi con đối với trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con. Nếu xét thấy cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng, Tòa án sẽ quyết định giao con cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật Dân sự. Ngoài ra, các cơ quan, tổ chức như Hội Liên hiệp Phụ nữ, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, gia đình hoặc người thân thích cũng có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người nuôi con nếu người đang trực tiếp nuôi không bảo đảm điều kiện phát triển cho trẻ.

Nếu gặp vướng mắc về tranh chấp tài sản hay nuôi con mà chưa thỏa thuận được, bạn đọc có thể xem chi tiết tại: >> Thuận tình ly hôn nhưng hai bên không thỏa thuận được việc phân chia tài sản, trông nom con cái thì Tòa án xử lý thế nào?

Trường hợp cha mẹ bị hạn chế quyền nuôi con theo quy định pháp luật

Mặc dù cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dưỡng con chưa thành niên, nhưng quyền này có thể bị pháp luật hạn chế nhằm bảo vệ an toàn cho đứa trẻ. Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định rõ các trường hợp cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên bao gồm:

STT	Trường hợp bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên
1	Bị kết án về một trong các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
2	Phá tán tài sản của con.
3	Có lối sống đồi trụy.
4	Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

Như vậy, việc vợ ngoại tình có được quyền nuôi con hay không không phụ thuộc vào yếu tố lỗi trong hôn nhân mà hoàn toàn dựa trên căn cứ bảo vệ quyền lợi tốt nhất của con. Khi ly hôn, các bên nên chủ động chứng minh điều kiện nuôi dưỡng vượt trội hoặc thỏa thuận vì sự phát triển toàn diện của đứa trẻ thay vì tập tranh chấp về mặt quy kết lỗi lầm cá nhân.