Vi phạm quy định về bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ bị phạt bao nhiêu tiền?

Bảo đảm an ninh đối với các nguồn phóng xạ là yêu cầu bắt buộc nhằm ngăn chặn nguy cơ thất lạc, trộm cắp hoặc sử dụng sai mục đích gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Trong quá trình vận hành, nhiều cơ sở y tế, công nghiệp thường lơ là các quy trình kiểm đếm, thiếu thiết bị giám sát hoặc không thiết lập rào chắn cảnh báo an toàn. Chính vì vậy, việc nắm rõ chế tài vi phạm quy định về bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ bị phạt bao nhiêu tiền sẽ giúp các tổ chức, cá nhân chủ động rà soát, tránh các rủi ro pháp lý lớn.

Khung phạt tiền mới nhất đối với hành vi vi phạm an ninh nguồn phóng xạ

Từ ngày 1/5/2026, các cơ sở tiến hành công việc bức xạ phải tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp kỹ thuật và quản lý theo quy định mới. Mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm được phân định cụ thể theo từng cấp độ nguy hiểm của nguồn phóng xạ (từ mức an ninh A đến mức an ninh D) được quy định tại Điều 25 Nghị định 71/2026/NĐ-CP.

Đối với nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh D

Cá nhân quản lý, sử dụng, lưu giữ nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh D sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng nếu có một trong các hành vi sau:

Không thực hiện việc kiểm đếm hoặc không xây dựng quy trình kiểm đếm nguồn phóng xạ theo quy định.
Không xây dựng hoặc có xây dựng nhưng không triển khai trên thực tế quy định về trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân liên quan đến công tác bảo đảm an ninh.

Đối với nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh C

Mức vi phạm tại phân nhóm này sẽ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng khi cơ sở có các hành vi sai phạm bao gồm:

Không kiểm đếm hoặc không lập quy trình kiểm đếm nguồn phóng xạ.
Không xây dựng hoặc không thực hiện quy định rõ ràng về trách nhiệm, quyền hạn của các đơn vị, cá nhân liên quan.
Không triển khai biện pháp ngăn chặn hành vi di dời trái phép trong trường hợp sử dụng nguồn phóng xạ cố định.
Không bố trí rào chắn hoặc không đặt biển cảnh báo phóng xạ cho khu vực tiến hành công việc bức xạ đối với nguồn phóng xạ di động.
Không thiết lập nơi cất giữ nguồn phóng xạ trong thời gian không sử dụng; không lắp khóa tại các điểm tiếp cận nơi đặt nguồn hoặc thiếu quy trình quản lý khóa và chìa khóa đối với nguồn di động.
Không lập nhật ký sử dụng hoặc thiếu quy trình bàn giao nguồn phóng xạ giữa các bộ phận trong cơ sở khi vận hành nguồn di động.

Đối với nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh B

Khung xử phạt sẽ tăng lên từ 25.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng áp dụng cho các hành vi thiếu sót đối với nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh B như sau:

Không kiểm đếm hoặc không có quy trình kiểm đếm định kỳ.
Không xây dựng hoặc xây dựng nhưng không ban hành văn bản quy định trách nhiệm, quyền hạn của từng đơn vị, cá nhân.
Không lắp đặt thiết bị để ghi nhận và lưu giữ hình ảnh việc tiếp cận trái phép tại lối tiếp cận phòng đặt nguồn phóng xạ (áp dụng cho các trường hợp lưu giữ nguồn, sử dụng nguồn cố định hoặc nguồn dùng trong xạ trị áp sát liều cao/trung bình).
Không có rào chắn, biển cảnh báo phóng xạ, nơi cất giữ an toàn, quy trình quản lý khóa, nhật ký sử dụng hoặc quy trình bàn giao giữa các bộ phận đối với nguồn phóng xạ di động hoặc khi lưu giữ nguồn.

Đối với nguồn phóng xạ thuộc mức an ninh A

Đây là nhóm nguồn phóng xạ có mức độ nguy hiểm cao nhất, do đó hành vi vi phạm sẽ bị áp mức phạt nặng nhất từ 35.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với các lỗi:

Không thực hiện kiểm đếm hoặc thiếu quy trình kiểm đếm; không lập văn bản phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các bên liên quan.
Không có quy trình cụ thể về quản lý hệ thống khóa và chìa khóa.
Không lắp đặt các thiết bị phát hiện và phát báo động khi có sự tiếp cận trái phép tại các lối vào, ra của phòng đặt nguồn phóng xạ.
Không trang bị thiết bị ghi nhận, lưu giữ hình ảnh tại lối tiếp cận phòng đặt nguồn, phòng điều khiển nguồn, phòng điều khiển hệ thống an ninh hoặc bể xử lý nước cho bể chứa nước bảo quản nguồn phóng xạ.
Không bố trí nơi riêng biệt để lưu giữ hoặc thiếu sổ theo dõi việc nhập, xuất nguồn phóng xạ.
Không cất giữ nguồn trong thiết bị chứa chuyên dụng/bình bảo vệ có khóa, hoặc không áp dụng các biện pháp cơ học để hạn chế khả năng di dời nguồn phóng xạ khi lưu giữ.

Lưu ý về đối tượng phạt tiền: Mức phạt tiền chi tiết cho từng hành vi nêu trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức vi phạm cùng một hành vi hành chính thì mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân (theo Điều 4 Nghị định 71/2026/NĐ-CP). Đồng thời, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đối với cá nhân là 1.000.000.000 đồng, và đối với tổ chức là 2.000.000.000 đồng.

>>> Sử dụng nguồn phóng xạ không có giấy phép bị phạt bao nhiêu tiền? Chi tiết mức phạt vi phạm quy định về giấy phép tiến hành công việc bức xạ?

Nghĩa vụ bảo đảm an ninh nguồn phóng xạ và vật liệu hạt nhân

Bên cạnh việc tuân thủ các quy định về xử phạt vi phạm hành chính, các đơn vị khi tham gia vào hoạt động năng lượng nguyên tử phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật vận hành. Điều 19 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan đối với hai nhóm đối tượng quản lý:

Đối với tổ chức, cá nhân sở hữu hoặc vận hành nguồn phóng xạ, bắt buộc phải triển khai toàn diện các yêu cầu:

Xây dựng, duy trì và thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa an ninh trong nội bộ đơn vị.
Thiết kế biện pháp an ninh tương thích với mức độ nguy hại của nguồn trên cơ sở đánh giá các mối đe dọa thực tế nhằm loại bỏ nguy cơ trộm cắp, phá hoại hoặc vận chuyển trái phép.
Đảm bảo việc giám sát an ninh liên tục cho tới khi nguồn phóng xạ được thanh lý hoàn toàn; tổ chức kiểm đếm nguồn theo định kỳ và lập phương án ứng phó khẩn cấp nếu xảy ra sự cố mất an ninh.
Bảo mật tuyệt đối các thông tin về hệ thống an ninh và an ninh mạng của cơ sở.

Đối với tổ chức, cá nhân quản lý vật liệu hạt nhân, các nghĩa vụ bắt buộc bao gồm:

Thúc đẩy văn hóa an ninh và áp dụng nguyên tắc bảo vệ theo chiều sâu khi thiết kế hệ thống bảo vệ thực thể.
Xây dựng phương án ứng phó khẩn cấp, triển khai chính sách và chương trình bảo đảm chất lượng dựa trên đặc tính của vật liệu hạt nhân nhằm ngăn chặn các hành vi xâm nhập, phá hoại bất hợp pháp.
Thực hiện nghiêm ngặt các quy định bảo mật thông tin hệ thống kỹ thuật theo pháp luật hiện hành.

Trong trường hợp nguồn phóng xạ hoặc vật liệu hạt nhân bị thất lạc, chiếm đoạt hoặc phá hoại, chủ sở hữu phải lập tức thông báo cho cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia, cơ quan công an hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất để phối hợp tìm kiếm, xử lý sự cố. Mọi công dân khi phát hiện nguồn phóng xạ bị bỏ rơi, chuyển giao trái phép cũng có nghĩa vụ trình báo ngay cho các cơ quan chức năng nêu trên.

Quy trình kiểm xạ khu vực làm việc bức xạ

Để duy trì trạng thái an toàn và cung cấp số liệu chứng minh năng lực kiểm soát bức xạ, việc kiểm tra thực địa phải được tiến hành đồng bộ. Theo Điều 20 Luật Năng lượng nguyên tử 2025, các cơ sở phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật sau:

Thực hiện định kỳ và có hệ thống việc kiểm xạ khu vực làm việc, chủ động đo đạc các thông số bức xạ cần thiết để làm cơ sở đánh giá rủi ro.
Sử dụng các loại máy móc, thiết bị đo đạc đáp ứng đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, đồng thời phải thực hiện bảo dưỡng và hiệu chuẩn thiết bị theo đúng định kỳ.
Tiến hành lập, liên tục cập nhật và lưu trữ hồ sơ kiểm xạ của cơ sở để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước.