Hành vi vi phạm quy định về miễn giảm phí lệ phí bị xử phạt như thế nào?

Kể từ ngày 01/01/2026, các hoạt động liên quan đến xử lý vi phạm trong lĩnh vực phí và lệ phí chính thức áp dụng theo các quy định mới tại Nghị định 2/2026/NĐ-CP. Dưới đây là phân tích chi tiết về mức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm quy định về miễn, giảm phí, lệ phí.

Mức xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về miễn giảm phí lệ phí

Căn cứ theo Điều 11 Nghị định 2/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với các hành vi sai phạm được quy định cụ thể như sau:

1. Hành vi khai không đúng thực tế để hưởng miễn, giảm

Đối với hành vi kê khai không trung thực nhằm mục đích được hưởng chế độ miễn, giảm phí, lệ phí, người vi phạm sẽ bị phạt tiền với mức 20% tính trên số tiền được miễn, giảm thực tế. Khung hình phạt này có giới hạn tối thiểu là 500.000 đồng và tối đa không quá 50.000.000 đồng.

2. Hành vi thực hiện miễn, giảm phí lệ phí không đúng quy định pháp luật

Mức phạt tiền đối với đơn vị, cá nhân thực hiện việc miễn, giảm không đúng đối tượng hoặc sai quy định được xác định dựa trên số tiền chênh lệch cụ thể:

• Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng: Số tiền chênh lệch dưới 10.000.000 đồng.
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng: Số tiền chênh lệch từ 10.000.000 đồng đến dưới 30.000.000 đồng.
• Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: Số tiền chênh lệch từ 30.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Số tiền chênh lệch từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng: Số tiền chênh lệch từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng.
• Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng: Số tiền chênh lệch từ 300.000.000 đồng trở lên.

Lưu ý quan trọng: Mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền sẽ bằng 02 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân theo quy định tại Điều 5 Nghị định 2/2026/NĐ-CP.

3. Các biện pháp khắc phục hậu quả

Bên cạnh việc nộp phạt, đối tượng vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp sau:

• Buộc nộp vào ngân sách nhà nước số tiền phí, lệ phí thiếu hụt do kê khai sai hoặc miễn giảm sai, bao gồm cả tiền chậm nộp theo Luật Quản lý thuế 2025.
• Buộc hoàn trả tiền phí, lệ phí cho người nộp trong trường hợp thu sai. Nếu không xác định được đối tượng để hoàn trả, phải nộp toàn bộ số tiền này vào ngân sách nhà nước.

Hình thức xử phạt và nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính

Theo Điều 4 Nghị định 2/2026/NĐ-CP và Luật Xử lý vi phạm hành chính, việc xử lý được thực hiện dựa trên các nguyên tắc:

• Hình thức xử phạt chính: Cảnh cáo hoặc Phạt tiền.
• Trách nhiệm của tổ chức thu: Phải niêm yết công khai mức thu, đối tượng miễn giảm; cấp chứng từ đầy đủ và thực hiện hạch toán, báo cáo tài chính theo quy định của Luật Phí và lệ phí 2015.
• Tính minh bạch: Mọi vi phạm phải được phát hiện và xử lý kịp thời, khách quan, đúng thẩm quyền. Một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần.