Những trường hợp tiền gửi tại tổ chức tín dụng không được bảo hiểm người gửi tiền cần lưu ý

Bảo hiểm tiền gửi là cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân khi gửi tiền vào hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, không phải mọi khoản tiền gửi tại tổ chức tín dụng không được bảo hiểm đều được bồi thường khi có rủi ro hệ thống xảy ra, bởi pháp luật hiện hành có những quy định loại trừ rất rõ ràng đối với một số nhóm đối tượng đặc thù.

Chi tiết các khoản tiền gửi tại tổ chức tín dụng không được bảo hiểm

Căn cứ theo quy định tại Điều 18 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025, các khoản tiền gửi của các cá nhân dưới đây sẽ thuộc diện không được tổ chức bảo hiểm tiền gửi bảo vệ:

• Khoản tiền gửi thuộc quyền sở hữu của cá nhân nắm giữ trên 5% vốn điều lệ của chính tổ chức tín dụng đó.
• Khoản tiền gửi của bản thân cá nhân hoặc người có liên quan của cá nhân đó trong trường hợp cả cá nhân và người có liên quan cùng sở hữu trên 5% vốn điều lệ tại chính tổ chức tín dụng đó.
• Khoản tiền gửi của các cá nhân giữ vị trí người quản lý, người điều hành hoặc thành viên Ban kiểm soát của chính tổ chức tín dụng đó.
• Khoản tiền gửi tại các chi nhánh ngân hàng nước ngoài của các cá nhân đang đảm nhiệm chức vụ Tổng giám đốc (Giám đốc) hoặc Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) của chính chi nhánh ngân hàng nước ngoài đó.

Ngoài ra, cơ chế loại trừ bảo hiểm còn áp dụng đối với hai loại hình tài chính đặc biệt sau:

• Các khoản tiền gửi tiết kiệm mang tính bắt buộc tại tổ chức tài chính vi mô theo các quy định của pháp luật hiện hành.
• Các khoản tiền mà cá nhân dùng để mua các loại giấy tờ có giá vô danh (không ghi tên) do tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phát hành trên thị trường.

Quy định về việc tạm hoãn và miễn nộp phí bảo hiểm tiền gửi

Vấn đề nghĩa vụ tài chính của các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi được điều chỉnh cụ thể tại Điều 19 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025. Cụ thể, cơ chế xử lý đối với đơn vị gặp khó khăn được phân tách như sau:

Trường hợp tổ chức tín dụng được miễn hoặc tạm hoãn nộp phí

Pháp luật quy định chính sách hỗ trợ đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng rơi vào tình trạng tài chính nghiêm trọng:

• Các tổ chức tín dụng đang trong giai đoạn bị đặt vào trạng thái kiểm soát đặc biệt sẽ được miễn hoàn toàn việc nộp phí bảo hiểm tiền gửi phát sinh trong giai đoạn này.
• Đồng thời, khi bị đặt vào diện kiểm soát đặc biệt, tổ chức tín dụng còn được quyền tạm hoãn nộp các khoản phí bảo hiểm tiền gửi bị nộp thiếu, nộp chậm cũng như các khoản tiền phạt chậm nộp (nếu có) phát sinh trước thời điểm đơn vị bị kiểm soát đặc biệt.

Tuy nhiên, tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt phải có trách nhiệm lập kế hoạch chi tiết để hoàn trả đầy đủ các khoản tiền được tạm hoãn này, thể hiện rõ trong phương án cơ cấu lại tổ chức để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Các quy định chung về tính và nộp phí bảo hiểm tiền gửi

1. Mức phí cụ thể do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành, áp dụng đồng hạng hoặc phân biệt dựa trên đặc thù hệ thống trong từng thời kỳ.
2. Nguồn tiền phí được tính toán căn cứ vào số dư tiền gửi bình quân của các khoản tiền gửi thuộc diện được bảo hiểm tại đơn vị.
3. Thời hạn hạch toán và nộp phí được thực hiện định kỳ theo từng quý của năm tài chính. Các tổ chức phải hoàn thành việc nộp tiền cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi chậm nhất vào ngày 20 của tháng đầu tiên thuộc quý tiếp theo. Toàn bộ khoản phí này được tính thẳng vào chi phí hoạt động của đơn vị.

Cơ chế xử lý hành vi nộp thiếu hoặc nộp chậm phí bảo hiểm tiền gửi

Để bảo đảm tính nghiêm minh, Điều 20 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 đề ra hệ thống chế tài và quy trình xử lý vi phạm như sau: