Người hưởng án treo muốn đi học hoặc làm việc ngoài nơi cư trú cần làm gì?

Công dân đang trong thời gian thử thách của án treo khi có nhu cầu thay đổi môi trường học tập hoặc tìm kiếm việc làm ở địa phương khác cần tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt. Bài viết này hướng dẫn chi tiết thủ tục xin phép, quy trình trình báo và các nghĩa vụ bắt buộc mà người chấp hành án phải thực hiện theo quy định mới nhất.

Thủ tục dành cho người hưởng án treo muốn làm việc, học tập ngoài nơi cư trú

Theo quy định tại Điều 88 Luật Thi hành án hình sự 2025, trường hợp người được hưởng án treo có nguyện vọng lựa chọn làm việc, học tập ngoài nơi cư trú phải thực hiện quy trình xin phép và quản lý như sau:

Quy trình xin phê duyệt từ cơ quan quản lý

Đương sự bắt buộc phải làm đơn xin phép và được sự đồng ý bằng văn bản của lực lượng Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội được giao trách nhiệm quản lý, giám sát, giáo dục trực tiếp. Nếu không chấp thuận đề xuất, các cơ quan này phải phản hồi bằng văn bản hành chính và nêu rõ lý do từ chối.

Trách nhiệm báo cáo hồ sơ công việc, học tập

Người chấp hành án có nghĩa vụ cung cấp cho Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội quản lý các tài liệu minh chứng cụ thể. Hồ sơ bao gồm kế hoạch lao động cá nhân, hợp đồng lao động hoặc chương trình đào tạo học tập. Các văn bản này phải có xác nhận hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân sử dụng lao động, cơ sở giáo dục nơi người đó chuẩn bị đến làm việc, học tập.

Nghĩa vụ trình báo tại địa phương mới

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý gốc, người được hưởng án treo phải đến trình báo trực tiếp với Công an cấp xã nơi mình đặt chân đến để làm việc, học tập. Đến khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc kết thúc chương trình học, đương sự phải xin văn bản xác nhận chấp hành tốt của cơ quan Công an cấp xã tại nơi đó.

Về phía cơ quan quản lý, Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu để nắm thông tin biến động cư trú này.

Quy định chi tiết về việc xin phép vắng mặt tại nơi cư trú

Bên cạnh nhu cầu công việc và học tập dài hạn, các trường hợp vắng mặt ngắn ngày tại nơi cư trú được điều chỉnh cụ thể tại Điều 87 Luật Thi hành án hình sự 2025 với các tiêu chuẩn sau:

Điều kiện và thời gian vắng mặt: Đương sự chỉ được phép rời khỏi nơi cư trú khi có lý do chính đáng, phải làm đơn xin phép, được Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội chấp thuận và phải khai báo tạm vắng theo đúng luật cư trú. Thời hạn vắng mặt không được quá 30 ngày cho mỗi lần và tổng thời gian rời đi không vượt quá một phần ba thời gian thử thách. Quy định giới hạn này không áp dụng đối với người đi học, đi làm theo Điều 88 hoặc người phải đi nằm viện điều trị nội trú theo chỉ định và xác nhận của cơ sở y tế.
Trường hợp khẩn cấp, bất khả kháng: Nếu rơi vào hoàn cảnh thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp hoặc trở ngại khách quan không thể xin phép trước, người hưởng án treo phải hoàn thiện và nộp đơn xin phép ngay sau khi các lý do bất khả kháng nêu trên kết thúc.
Kiểm soát tại nơi tạm trú: Khi đến địa điểm mới, đương sự phải trình báo ngay với Công an cấp xã nơi tạm trú, lưu trú. Khi hết thời hạn tạm trú phải có tờ khai xác nhận của cơ quan công an địa phương đó. Nếu vi phạm pháp luật, Công an nơi tạm trú sẽ thông báo kèm tài liệu cho cơ quan quản lý gốc để phối hợp xử lý.
Biện pháp ngăn chặn: Tất cả cá nhân đang trong thời gian chấp hành án treo đều bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Việc thay đổi hẳn nơi cư trú hoặc nơi làm việc cố định sẽ được giải quyết theo trình tự của Điều 66 Luật này.

Các nghĩa vụ bắt buộc của người đang chấp hành án treo

Để bảo đảm không bị hủy án treo và chuyển thành hình phạt tù, Điều 82 Luật Thi hành án hình sự 2025 buộc người án treo tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống nghĩa vụ sau:

Phải có mặt đúng thời gian, địa điểm theo giấy triệu tập của cơ quan thẩm quyền và ký cam kết chấp hành án theo khoản 1 Điều 80 Luật Thi hành án hình sự 2025.
Thực hiện đúng nội dung cam kết về tôn trọng luật pháp, làm tròn nghĩa vụ công dân, tuân thủ nội quy nơi ở và nơi làm việc. Hoàn thành đầy đủ các hình phạt bổ sung hoặc trách nhiệm dân sự bồi thường thiệt hại (trừ trường hợp bất khả kháng được xác nhận).
Chịu sự quản lý, kiểm tra định kỳ của Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu. Chỉ được sinh sống trong phạm vi hành chính cấp xã do Tòa án chỉ định trong bản án, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt tại Điều 87 và Điều 88.
Bắt buộc phải có mặt khi có yêu cầu đột xuất từ Ủy ban nhân dân cấp xã, Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu.
Hằng tháng phải tự viết và nộp báo cáo tình hình chấp hành nghĩa vụ cho Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội quản lý. Đối với trường hợp vắng mặt ngắn ngày theo luật định, ngay khi quay trở về phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo này.