Điều kiện hiến tinh trùng 2024: Quy định và giải đáp chi tiết

Hiến tinh trùng là một hành động cao đẹp, mang lại cơ hội làm cha mẹ cho nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn. Tuy nhiên, không phải ai cũng đủ điều kiện để hiến tinh trùng. Pháp luật Việt Nam có những quy định rất cụ thể về vấn đề này. Bài viết sau đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các điều kiện cần đáp ứng, cũng như quy trình xử lý tinh trùng sau khi hiến tặng.

Độ tuổi nào đủ điều kiện hiến tinh trùng?

Theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP, điều kiện để một người được phép hiến tinh trùng không chỉ dừng lại ở độ tuổi. Cụ thể:

Điều 4. Quy định về việc hiến tinh trùng, hiến noãn, hiến phôi

1. Đối tượng hiến tinh trùng, hiến noãn, hiến phôi:
   1. Người được quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác;
   2. Cặp vợ chồng sau khi thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm hoặc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo còn dư tinh trùng, noãn, phôi và không có nhu cầu sử dụng số lượng tinh trùng, noãn, phôi này;
   3. Phụ nữ độc thân sau khi thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm còn dư noãn và không có nhu cầu sử dụng số lượng noãn này.
2. Người hiến tinh trùng, hiến noãn, hiến phôi phải không bị bệnh di truyền ảnh hưởng đến thế hệ sau; không bị mắc bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình; không bị nhiễm HIV.
3. Việc xử lý tinh trùng, noãn, phôi hiến còn dư sau khi sinh con áp dụng theo quy định tại khoản 2 Điều 7 của Nghị định này.

Theo khoản 1 Điều 6 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006:

Điều 6. Quyền hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi trong thụ tinh nhân tạo

1. Nam từ đủ hai mươi tuổi trở lên, nữ từ đủ mười tám tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền hiến, nhận tinh trùng, noãn, phôi trong thụ tinh nhân tạo theo quy định của pháp luật.

Như vậy, độ tuổi tối thiểu để một người nam giới có thể hiến tinh trùng là 20 tuổi. Bên cạnh đó, cần đáp ứng các điều kiện khác như:

• Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Điều này có nghĩa là người hiến phải có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình.
• Không mắc các bệnh di truyền có thể ảnh hưởng đến thế hệ sau.
• Không mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh lý khác khiến mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi.
• Không nhiễm HIV.

Ví dụ, một thanh niên 19 tuổi, dù khỏe mạnh, không mắc bệnh truyền nhiễm, vẫn không đủ điều kiện hiến tinh trùng theo quy định hiện hành. Điều này nhằm đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho đứa trẻ sinh ra từ tinh trùng hiến tặng.

Xử lý tinh trùng còn dư sau khi thụ thai thành công như thế nào?

Việc xử lý tinh trùng còn dư sau khi đã thụ thai thành công được quy định rõ tại khoản 2 Điều 7 Nghị định 207/2025/NĐ-CP:

Điều 7. Quy định về việc xử lý tinh trùng, noãn, phôi dư

1. …
2. Trường hợp cặp vợ chồng hoặc phụ nữ độc thân đã sinh con bằng tinh trùng, noãn, phôi hiến và còn dư tinh trùng, noãn, phôi thì việc xử lý tinh trùng, noãn, phôi còn dư thực hiện theo nguyện vọng của cặp vợ chồng hoặc người phụ nữ độc thân đó, cụ thể như sau:
   1. Đề nghị gửi theo quy định tại Điều 9 của Nghị định này và chỉ được sử dụng để tiếp tục sinh con cho chính cặp vợ chồng hoặc người phụ nữ độc thân đó;
   2. Hiến cho cơ sở được thực hiện việc lưu giữ để sử dụng vào mục đích nghiên cứu khoa học; việc hiến phải được thể hiện bằng văn bản với sự đồng ý của cả hai vợ chồng hoặc người phụ nữ độc thân;
   3. Đề nghị hủy.

Như vậy, người nhận tinh trùng (cặp vợ chồng hoặc phụ nữ độc thân) có quyền quyết định số phận của tinh trùng còn dư. Các lựa chọn bao gồm:

• Lưu trữ để sử dụng trong tương lai: Tinh trùng có thể được lưu giữ tại cơ sở y tế để sử dụng cho lần thụ thai tiếp theo của chính người đó.
• Hiến tặng cho mục đích nghiên cứu khoa học: Tinh trùng có thể được hiến tặng cho các cơ sở nghiên cứu để phục vụ công tác khoa học. Việc hiến tặng phải được thực hiện bằng văn bản và có sự đồng ý của người hiến.
• Tiêu hủy: Người nhận có quyền yêu cầu tiêu hủy số tinh trùng còn dư.

Ví dụ, sau khi sinh con thành công nhờ tinh trùng hiến tặng, một cặp vợ chồng còn dư lại một số lượng tinh trùng. Họ có thể quyết định giữ lại số tinh trùng này để sinh thêm con trong tương lai, hoặc hiến tặng cho một trung tâm nghiên cứu về hỗ trợ sinh sản. Nếu họ không có nhu cầu sử dụng hoặc hiến tặng, họ có thể yêu cầu cơ sở y tế tiêu hủy số tinh trùng này.

Quy định về xử lý tinh trùng sau khi người hiến qua đời?

Việc xử lý tinh trùng trong trường hợp người hiến qua đời được quy định cụ thể tại Khoản 2 Điều 9 Nghị định 207/2025/NĐ-CP:

Điều 9. Gửi, lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi

1. …
   • Nếu người gửi tinh trùng chết thì cơ sở lưu giữ phải hủy số tinh trùng đang lưu giữ của người đó, trừ các trường hợp: người vợ có nguyện vọng được sinh con bằng tinh trùng của người chồng đã chết; hoặc trước khi chết người gửi có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến tinh trùng cho cơ sở lưu giữ theo quy định tại Nghị định này;
   • Nếu người gửi noãn chết thì cơ sở lưu giữ phải hủy số noãn đang lưu giữ của người đó, trừ trường hợp trước khi chết người gửi có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến noãn cho cơ sở lưu giữ theo quy định tại Nghị định này;
   • Nếu người chồng trong cặp vợ chồng gửi phôi chết thì phải hủy phôi của cặp vợ chồng đó, trừ các trường hợp: người vợ có nguyện vọng được sinh con bằng phôi của hai vợ chồng; hoặc người vợ có văn bản hiến phôi cho cơ sở lưu giữ để nghiên cứu khoa học hoặc thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho một phụ nữ độc thân hoặc một cặp vợ chồng khác;
   • Nếu người vợ trong cặp vợ chồng hoặc cả hai vợ chồng gửi phôi chết thì phải hủy phôi của cặp vợ chồng đó, trừ trường hợp có văn bản của cả hai vợ chồng thể hiện nguyện vọng hiến phôi cho cơ sở lưu giữ để nghiên cứu khoa học hoặc thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản cho một phụ nữ độc thân hoặc một cặp vợ chồng khác;
   • Nếu người phụ nữ độc thân gửi phôi chết thì phải hủy phôi của người đó, trừ trường hợp trước khi chết người đó có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến phôi cho cơ sở lưu giữ để nghiên cứu khoa học.

Theo đó, khi người gửi tinh trùng qua đời, cơ sở lưu giữ tinh trùng sẽ phải tiến hành hủy số tinh trùng đang lưu giữ, trừ hai trường hợp sau:

• Người vợ (nếu có) có nguyện vọng được sử dụng tinh trùng của người chồng đã mất để sinh con.
• Trước khi qua đời, người hiến có văn bản thể hiện nguyện vọng hiến tặng tinh trùng cho cơ sở lưu giữ để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học.

Ví dụ, một người đàn ông gửi tinh trùng tại ngân hàng tinh trùng. Sau đó, anh ta qua đời vì tai nạn. Trong trường hợp này, ngân hàng tinh trùng sẽ phải hủy số tinh trùng của anh ta, trừ khi vợ anh ta muốn sử dụng tinh trùng này để sinh con, hoặc anh ta đã để lại di chúc hiến tặng tinh trùng cho mục đích nghiên cứu khoa học.

Hiểu rõ các quy định pháp luật về hiến tinh trùng là vô cùng quan trọng, giúp bảo vệ quyền lợi của người hiến, người nhận, và đảm bảo sự ra đời của những đứa trẻ khỏe mạnh, hạnh phúc.