Di chúc miệng lập khi say rượu có giá trị pháp lý không?

Theo Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc miệng chỉ được lập trong trường hợp tính mạng của người lập di chúc bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Di chúc miệng cũng mặc nhiên bị hủy bỏ nếu sau 03 tháng kể từ ngày lập, người lập di chúc vẫn còn sống, minh mẫn và sáng suốt.

Về điều kiện để di chúc có giá trị pháp lý, khoản 1 và khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định di chúc hợp pháp phải đảm bảo người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; nội dung không vi phạm điều cấm của pháp luật và không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái quy định pháp luật.

Đặc biệt, di chúc miệng được coi là hợp pháp khi người lập di chúc thể hiện ý chí cuối cùng trước mặt ít nhất hai người làm chứng; ngay sau đó người làm chứng phải ghi chép lại và cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày lập, di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Căn cứ các quy định nêu trên, có thể khẳng định: di chúc miệng lập trong tình trạng say rượu không có giá trị pháp lý vì người lập không đảm bảo sự minh mẫn, sáng suốt. Ngoài ra, việc ghi hình (video) người lập di chúc miệng cũng không đáp ứng yêu cầu về hình thức theo quy định pháp luật, do đó không thể xem là căn cứ để xác lập hiệu lực của di chúc miệng.

Người làm chứng cho việc lập di chúc miệng được pháp luật quy định như thế nào?

Theo Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015, mọi cá nhân đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc, ngoại trừ các trường hợp sau:

• Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc;
• Người có quyền hoặc nghĩa vụ về tài sản liên quan đến nội dung di chúc;
• Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi.

Di chúc miệng không được công nhận thì tài sản được chia theo nguyên tắc nào?

Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp: không có di chúc; di chúc không hợp pháp; người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế không còn tồn tại; người được chỉ định thừa kế không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản.

Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với phần di sản không được định đoạt trong di chúc, phần di sản có liên quan đến phần di chúc không có hiệu lực pháp luật.

Các hàng thừa kế theo pháp luật được quy định tại khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

• Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
• Hàng thứ hai: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
• Hàng thứ ba: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.