Công an xã có được dừng xe kiểm tra nồng độ cồn không? Giám sát hoạt động của Công an nhân dân ra sao?

Vấn đề thẩm quyền của lực lượng Công an cấp xã trong công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ đang được dư luận quan tâm. Dưới đây là phân tích pháp lý dựa trên các quy định hiện hành.

Công an xã có thẩm quyền dừng xe kiểm tra nồng độ cồn không?

Căn cứ quy định tại điểm c khoản 2 Điều 30 Thông tư 73/2024/TT-BCA (được sửa đổi bởi khoản 4 Điều 11 Thông tư 13/2025/TT-BCA), thẩm quyền của Công an xã được giới hạn cụ thể.

Trong trường hợp không có lực lượng Cảnh sát giao thông đi cùng, Công an cấp xã chỉ được thực hiện kiểm soát và xử lý vi phạm trên các tuyến đường thuộc địa bàn quản lý theo kế hoạch của cấp có thẩm quyền. Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và xe thô sơ, Công an xã được xử lý các hành vi sau:

• Vi phạm quy định về đội mũ bảo hiểm;
• Chở quá số người quy định hoặc hàng hóa cồng kềnh, quá kích cỡ;
• Dừng, đỗ xe sai quy định;
• Điều khiển xe lạng lách, đánh võng hoặc điều khiển xe bằng một bánh;
• Thiếu gương chiếu hậu bên trái; sử dụng ô (dù); kéo, đẩy xe khác;
• Người điều khiển phương tiện chưa đủ tuổi hoặc phát hiện các vi phạm nghiêm trọng khác về an ninh trật tự.

Đối chiếu với danh mục các hành vi nêu trên, pháp luật hiện hành không quy định thẩm quyền dừng xe để kiểm tra nồng độ cồn cho lực lượng Công an xã khi thực hiện nhiệm vụ độc lập. Do đó, Công an xã không được dừng xe kiểm tra nồng độ cồn trừ trường hợp phối hợp trong tổ công tác có Cảnh sát giao thông.

Nhiệm vụ của Công an xã trong thi hành án hình sự tại cộng đồng

Theo khoản 5 Điều 12 Thông tư liên tịch 04/2025/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC, Công an xã có các nhiệm vụ trọng tâm:

• Tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc quản lý, giáo dục người hưởng án treo, cải tạo không giam giữ, người được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, và các trường hợp chấp hành án tại cộng đồng khác.
• Phát hiện, lập hồ sơ và báo cáo cơ quan thi hành án hình sự cấp trên khi người chấp hành án có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
• Áp giải người bị kết án phạt tù, người bị hủy quyết định tha tù trước thời hạn đến các cơ sở giam giữ để thi hành án theo lệnh của cơ quan có thẩm quyền.

Cơ chế giám sát hoạt động của Công an nhân dân

Điều 10 Luật Công an nhân dân 2018 quy định đa dạng các hình thức giám sát nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật:

1. Giám sát quyền lực Nhà nước: Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và đại biểu dân cử thực hiện giám sát trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn luật định.
2. Giám sát xã hội: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện giám sát việc thực thi pháp luật về Công an nhân dân, đồng thời vận động nhân dân hỗ trợ, phối hợp với lực lượng công an trong công tác bảo vệ an ninh Tổ quốc.