Quy định mới về người thân thích và chế độ thăm gặp phạm nhân từ ngày 1/7/2026

Chế độ thăm gặp và nhận quà là một trong những chính sách nhân đạo quan trọng của pháp luật Việt Nam, đóng vai trò động viên tinh thần to lớn giúp người đang chấp hành án phạt tù tích cực cải tạo. Kể từ ngày 1/7/2026, các quy định liên quan đến đối tượng được xác định là người thân thích của phạm nhân cũng như quy trình, hình thức tổ chức thăm gặp có nhiều điều chỉnh mang tính thực tiễn cao. Việc nắm rõ khung pháp lý này giúp thân nhân của người chấp hành án chủ động hơn trong các buổi gặp gỡ, tránh vi phạm các danh mục cấm tại cơ sở giam giữ.

Xác định chính xác diện người thân thích của người chấp hành án từ 1/7/2026

Pháp luật hình sự giới hạn cụ thể các đối tượng được quyền thăm gặp thường kỳ nhằm bảo đảm an ninh giam giữ và quản lý giáo dục. Dựa trên mối quan hệ hôn nhân, huyết thống và nuôi dưỡng, khoản 3 Điều 3 Luật Thi hành án hình sự 2025 làm rõ khái niệm người thân thích của phạm nhân (người chấp hành án) bao gồm các thành viên sau:

Vợ, chồng; bố đẻ, mẹ đẻ; bố chồng, mẹ chồng; bố vợ, mẹ vợ; bố nuôi, mẹ nuôi.
Con đẻ, con nuôi, con dâu, con rể.
Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
Anh ruột, chị ruột, em ruột.
Cụ nội, cụ ngoại; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, dì ruột, cô ruột.
Cháu ruột và chắt ruột của người chấp hành án.

Việc mở rộng hoặc định danh rõ ràng các mối quan hệ này giúp các cơ sở giam giữ dễ dàng đối chiếu, duyệt danh sách đăng ký thăm gặp mà không gây nhầm lẫn hay phiền hà cho người dân khi thực hiện quyền thăm thân.

Chi tiết chế độ gặp và nhận quà của người thân thích của phạm nhân

Chế độ thăm nuôi được điều chỉnh linh hoạt, phụ thuộc rất lớn vào kết quả xếp loại chấp hành án, ý thức học tập và lao động cải tạo của chính phạm nhân. Căn cứ theo Điều 49 Luật Thi hành án hình sự 2025, khung chế độ được thực thi như sau:

Tần suất và thời gian thăm gặp thông thường

Thông thường, mỗi tháng phạm nhân được gặp người thân thích 01 lần, thời gian tối đa là 01 giờ. Tùy thuộc vào kết quả xếp loại chấp hành án, yêu cầu giáo dục cải tạo cũng như thành tích lao động, học tập cụ thể, Giám thị trại giam hoặc Giám thị trại tạm giam có thể quyết định kéo dài thời gian gặp nhưng không được quá 03 giờ. Đặc biệt, có thể giải quyết cho phạm nhân gặp vợ hoặc chồng tại phòng riêng không quá 24 giờ. Những trường hợp phạm nhân lập công hoặc được khen thưởng sẽ có thêm đặc cách gặp thân nhân tăng thêm 01 lần trong tháng.

Hạn chế đối với phạm nhân vi phạm kỷ luật

Đối với những phạm nhân vi phạm nội quy của cơ sở giam giữ và đang chịu các hình thức kỷ luật, quyền lợi này sẽ bị siết chặt nhằm răn đe. Tần suất thăm gặp giảm xuống còn 02 tháng mới được gặp người thân thích 01 lần, và thời gian cho mỗi lần gặp tuyệt đối không quá 01 giờ.

Khung giờ và hình thức tổ chức thăm gặp mới

Thời gian tổ chức thăm gặp được ấn định theo giờ làm việc hành chính của cơ sở giam giữ, áp dụng cho tất cả các ngày trong tuần bao gồm cả ngày nghỉ tuần, ngày lễ, tết. Bên cạnh việc gặp trực tiếp tại địa điểm quy định, pháp luật mở ra cơ chế nhân văn: Trong tình trạng khẩn cấp, do thiên tai bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc điều kiện cơ sở vật chất không thể bố trí gặp trực tiếp, Giám thị sẽ xem xét quyết định cho phép thực hiện thăm gặp bằng hình thức trực tuyến.

Quy định về việc gửi nhận quà và tiền mặt

Trong các buổi gặp gỡ, phạm nhân được phép nhận thư, bưu kiện, đồ vật từ người thân. Tuy nhiên, toàn bộ đồ vật phải đi qua khâu kiểm tra định mức của cán bộ quản lý, loại bỏ các vật phẩm nằm trong danh mục cấm. Đối với quà là tiền mặt, phạm nhân không được tự ý lưu giữ trong người mà phải gửi trực tiếp cho trại giam, trại tạm giam quản lý, đưa vào sổ lưu ký để sử dụng mua nhu yếu phẩm theo quy định. Nếu người thân gửi quà qua đường bưu chính hoặc chuyển khoản ngân hàng thì tần suất giới hạn không quá 02 lần trong một tháng.

Đối tượng thực hiện	Thủ tục và hồ sơ bắt buộc khi đến thăm gặp
Thân nhân là công dân Việt Nam	Phải mang theo Sổ thăm gặp hoặc các hình thức giấy tờ xác nhận mối quan hệ hợp pháp khác; chấp hành nghiêm chỉnh nội quy và sự phổ biến của cán bộ chiến sĩ tại trại.
Thân nhân là người nước ngoài (thăm phạm nhân nước ngoài)	Phải gửi đơn xin gặp đến cơ quan quản lý thi hành án hình sự. Đơn phải viết bằng tiếng Việt hoặc dịch thuật công chứng sang tiếng Việt, có xác nhận của cơ quan đại diện ngoại giao/lãnh sự của nước họ hoặc tổ chức quốc tế nơi họ làm việc tại Việt Nam.
Thân nhân là người Việt Nam (thăm phạm nhân nước ngoài)	Đơn xin gặp phải có văn bản xác nhận trực tiếp của Công an cấp xã nơi người đó đang cư trú.

Thời hạn giải quyết đơn xin gặp đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài là trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận đơn, những vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp có thể kéo dài thời gian thẩm định nhưng không quá 20 ngày.

Cơ chế giám sát và kiểm sát hoạt động thi hành án hình sự

Nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người chấp hành án cũng như tính nghiêm minh trong quá trình cách ly xã hội, Điều 5 Luật Thi hành án hình sự 2025 phân định rõ ràng thẩm quyền của các cơ quan nhà nước:

Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các tổ chức thành viên trực thuộc thực hiện chức năng giám sát tối cao và giám sát cộng đồng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong lĩnh vực thi hành án hình sự.
Viện kiểm sát nhân dân giữ vai trò kiểm sát trực tiếp việc tuân theo pháp luật, đảm bảo mọi hoạt động giam giữ, giáo dục cải tạo, chế độ sinh hoạt, thăm gặp của phạm nhân đều tuân thủ đúng khung pháp lý quy định, không để xảy ra tình trạng lạm quyền hay xâm phạm quyền con người.hội.