Áp dụng biện pháp trừ vào thu nhập của người phải thi hành án dân sự khi nào?

Biện pháp trừ vào thu nhập của người phải thi hành án dân sự là phương thức cưỡng chế bảo đảm khả năng thu hồi tiền, tài sản hiệu quả mà hạn chế tối đa tổn hại tài sản lớn của đương sự. Quy định mới áp dụng từ ngày 01/7/2026 xác định rõ ràng điều kiện, phạm vi thu nhập khấu trừ cũng như nguyên tắc bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người phải thi hành án.

Các khoản thu nhập bị trừ và điều kiện áp dụng từ 01/7/2026

Trừ thu nhập là hình thức cưỡng chế trực tiếp từ nguồn thu thường xuyên của đương sự nhằm thực hiện nghĩa vụ tài chính theo bản án. Cơ quan thi hành án dân sự chỉ áp dụng biện pháp này khi đáp ứng đúng căn cứ luật định.

Các khoản thu nhập thuộc diện bị khấu trừ

Theo Điều 76 Luật Thi hành án dân sự 2025, các nguồn thu nhập của người phải thi hành án có thể bị trừ bao gồm:

Tiền lương, tiền công từ hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.
Tiền lương hưu được chi trả từ quỹ bảo hiểm xã hội.
Tiền trợ cấp mất sức lao động.
Các khoản thu nhập hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Trường hợp áp dụng biện pháp trừ vào thu nhập

Chấp hành viên thực hiện khấu trừ khoản tiền từ thu nhập của người phải thi hành án khi rơi vào một trong các trường hợp cụ thể sau:

Các bên đương sự có thỏa thuận về việc trừ vào thu nhập để thi hành án.
Bản án, quyết định của Tòa án ấn định trực tiếp việc trừ vào thu nhập của người phải thi hành án.
Thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng, thi hành án theo định kỳ.
Khoản tiền phải thi hành án có giá trị không lớn hoặc các tài sản khác của người phải thi hành án không đủ để thi hành nghĩa vụ.

Trong mọi trường hợp khấu trừ, Chấp hành viên bắt buộc phải để lại khoản tiền nhất định nhằm bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu cho người phải thi hành án và những người mà họ có nghĩa vụ nuôi dưỡng. Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang chi trả tiền lương, lương hưu, trợ cấp có trách nhiệm phối hợp và thực hiện nghiêm túc quyết định khấu trừ từ cơ quan thi hành án dân sự.

Quy trình cưỡng chế thi hành án dân sự theo quy định mới

Trừ vào thu nhập là một hình thức cưỡng chế thi hành án. Do đó, việc triển khai phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục được quy định tại Điều 72 Luật Thi hành án dân sự 2025.

Điều kiện ra quyết định cưỡng chế

Khi hết thời hạn tự nguyện thi hành án theo khoản 1 Điều 36 Luật Thi hành án dân sự 2025, người phải thi hành án có điều kiện kiện toàn nghĩa vụ nhưng không tự nguyện thì sẽ bị cưỡng chế. Căn cứ ban hành quyết định cưỡng chế gồm:

Bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật hoặc được thi hành ngay.
Quyết định thi hành án do Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ban hành.
Xác minh cho thấy người phải thi hành án có điều kiện thi hành nhưng cố tình không chấp hành.

Trường hợp cấp bách cần ngăn chặn hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự và Chấp hành viên có quyền áp dụng ngay biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế mà không cần chờ hết thời hạn tự nguyện.

Nguyên tắc tương ứng nghĩa vụ và khung thời gian cấm cưỡng chế

Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế phải tương ứng với nghĩa vụ phải thi hành và chi phí phát sinh. Tuy nhiên, quy định này loại trừ một số trường hợp đặc thù như: tài sản không thể phân chia hoặc việc phân chia làm giảm đáng kể giá trị; tài sản đã bị tuyên kê biên/xử lý bảo đảm thi hành án trong bản án; hoặc đương sự tự nguyện đề nghị kê biên tài sản cụ thể đủ để thi hành án.

Pháp luật nghiêm cấm tổ chức cưỡng chế thi hành án trong khung giờ từ 22 giờ đêm đến 06 giờ sáng ngày hôm sau, các ngày nghỉ, ngày lễ tết theo quy định hoặc trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định.

Phối hợp lực lượng và dự trù chi phí cưỡng chế

Trường hợp biện pháp cưỡng chế phức tạp cần huy động lực lượng bảo vệ, Chấp hành viên phải lập Kế hoạch cưỡng chế trình Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phê duyệt. Kế hoạch này được gửi ngay cho Viện kiểm sát nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tổ chức cưỡng chế, cơ quan Công an và các bên liên quan.

Cơ quan Công an có trách nhiệm xây dựng phương án bảo vệ trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị, đồng thời bố trí lực lượng giữ gìn trật tự, ngăn chặn hành vi chống đối hoặc tẩu tán tài sản. Chấp hành viên có trách nhiệm dự trù chi phí cưỡng chế và thông báo cho các đương sự trước ít nhất 02 ngày làm việc, trừ trường hợp cần cưỡng chế khẩn cấp.

Các nguyên tắc cốt lõi trong thi hành án dân sự

Mọi hoạt động thi hành án, bao gồm áp dụng biện pháp trừ vào thu nhập của người phải thi hành án, đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc chỉ đạo tại Điều 4 Luật Thi hành án dân sự 2025:

Nguyên tắc thi hành án	Nội dung yêu cầu
Tôn trọng bản án, quyết định	Bản án, quyết định của Tòa án phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh; các chủ thể có trách nhiệm phối hợp thực hiện theo yêu cầu của Chấp hành viên, Thừa hành viên.
Bắt buộc cưỡng chế khi cố tình vi phạm	Người có điều kiện thi hành án nhưng không tự nguyện hoặc có hành vi cản trở, tẩu tán tài sản đều bị áp dụng biện pháp cưỡng chế theo luật định.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp	Lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người liên quan luôn được tôn trọng và bảo vệ bình đẳng.
Sử dụng ngôn ngữ và trợ giúp phiên dịch	Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức. Đương sự là người dân tộc thiểu số không biết tiếng Việt hoặc người khuyết tật nghe, nói, nhìn sẽ được hỗ trợ bố trí phiên dịch.
Xử lý nghiêm hành vi vi phạm	Cá nhân, tổ chức không chấp hành hoặc cản trở thi hành án sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại phải bồi thường.

Nắm rõ quy định về biện pháp trừ vào thu nhập của người phải thi hành án sẽ giúp cả người được thi hành án và người phải thi hành án chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp, đồng thời phối hợp hiệu quả với cơ quan chức năng trong quá trình thi hành bản án.