Tổ chức quản lý, điều trị và chấm dứt biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh mới nhất

Áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh là một quyết định đặc biệt trong hoạt động tố tụng hình sự nhằm đảm bảo quyền lợi về y tế cho đối tượng không đủ khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi, đồng thời bảo vệ trật tự an toàn xã hội. Kể từ thời điểm các quy định mới có hiệu lực, quy trình kiểm soát, chăm sóc y tế và thủ tục pháp lý đối với nhóm đối tượng này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở y tế, gia đình và cơ quan tố tụng. Hiểu rõ các quy định về việc quản lý nguoi bi bat buoc chua benh sẽ giúp các bên liên quan thực hiện đúng nghĩa vụ, ngăn ngừa rủi ro đối tượng bỏ trốn hoặc phát sinh các tranh chấp không đáng có.

Quy trình tổ chức quản lý và điều trị y tế đối với đối tượng bắt buộc chữa bệnh

Việc tiếp nhận, quản lý và tổ chức điều trị đối với người bị áp dụng biện pháp tư pháp phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn y tế và an ninh pháp lý. Điều 136 Luật Thi hành án hình sự 2025 định hình cơ chế phối hợp cụ thể như sau:

• Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm quản lý, tổ chức điều trị bệnh cho nguoi bi bat buoc chua benh; việc điều trị bệnh không được phân biệt đối xử.
• Trong thời gian bắt buộc chữa bệnh, gia đình của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh được gặp và phối hợp chăm sóc người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh và phải chấp hành đúng nội quy của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và quy định về thăm gặp, chăm sóc.
• Trường hợp cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có căn cứ cho rằng người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh không mắc bệnh như kết luận giám định pháp y, pháp y tâm thần thì đề nghị cơ quan đã ban hành quyết định áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trưng cầu giám định lại.
• Chính phủ quy định về biện pháp tổ chức quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong thời gian điều trị tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Xử lý tình huống đối tượng điều trị bỏ trốn

Rủi ro lớn nhất trong quá trình điều trị tại bệnh viện là đối tượng tự ý bỏ trốn khỏi khu vực quản lý. Luật đã quy định rõ lộ trình xử lý nghiêm ngặt theo thời gian:

Ngay khi phát hiện đối tượng bỏ trốn, cơ sở y tế phải lập biên bản lập tức và gửi thông báo khẩn cấp cho: Cơ quan đề nghị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh; Công an cấp xã nơi cơ sở đóng trụ sở; Công an cấp xã nơi đối tượng cư trú cùng gia đình người đó để phối hợp truy tìm, áp giải.

Nếu hết thời hạn 03 ngày kể từ ngày phát hiện bỏ trốn mà vẫn không có kết quả truy tìm, cơ sở y tế phải gửi văn bản đề nghị cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp này ban hành quyết định truy nã và tổ chức lực lượng áp giải quay trở lại.

Thủ tục đình chỉ và chấm dứt thi hành biện pháp bắt buộc chữa bệnh

Biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh không phải là vô thời hạn mà sẽ chấm dứt ngay khi mục tiêu điều trị y tế đạt kết quả hoặc quyết định tố tụng thay đổi. Căn cứ theo Điều 137 Luật Thi hành án hình sự 2025, quy trình bàn giao và chấm dứt thực hiện theo các bước sau:

1. Đề xuất giám định lại: Khi người bệnh đã khỏi bệnh hoặc phục hồi đủ khả năng nhận thức, đủ khả năng điều khiển hành vi, thủ trưởng cơ sở y tế thông báo cho cơ quan đề nghị áp dụng để trưng cầu giám định pháp y hoặc pháp y tâm thần nhằm xác định chính xác trạng thái tâm thần.
2. Ra quyết định đình chỉ: Dựa trên kết luận giám định y khoa khẳng định đối tượng đã hồi phục, cơ quan đề nghị sẽ làm văn bản gửi Tòa án hoặc Viện kiểm sát (nơi ra quyết định ban đầu) để ban hành quyết định đình chỉ thi hành biện pháp tư pháp.
3. Thông báo và giao nhận: Tòa án hoặc Viện kiểm sát gửi quyết định đình chỉ cho cơ quan đề nghị để thông báo tới bệnh viện và thân nhân đối tượng. Cơ quan đề nghị có trách nhiệm trực tiếp đến nhận lại người đó, việc giao nhận bắt buộc lập biên bản ghi rõ thời gian điều trị thực tế.
4. Trường hợp quyết định bị hủy: Nếu quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh bị cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ theo thủ tục tố tụng, cơ sở y tế tiến hành bàn giao ngay đối tượng cho cơ quan đã đề nghị.

Giải quyết thủ tục mai táng khi người bị bắt buộc chữa bệnh tử vong

Trong trường hợp xảy ra rủi ro y tế dẫn đến việc nguoi bi bat buoc chua benh tử vong tại cơ sở điều trị, quy trình xử lý hậu sự phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm làm rõ trách nhiệm y khoa và pháp lý. Điều 138 Luật Thi hành án hình sự 2025 quy định các bước cụ thể:

ện đại.