Người sử dụng ma túy trái phép có được giảm án khi tố giác đồng phạm không?

Người sử dụng ma túy trái phép có được giảm án khi tố giác đồng phạm không là thắc mắc phổ biến khi đối diện với các chế tài hình sự nghiêm khắc. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp lý hiện hành giúp giải đáp tường tận chính sách khoan hồng của Nhà nước đối với hành vi nêu trên.

Cơ sở pháp lý về việc giảm án khi khai báo và tố giác đồng phạm

Dựa trên các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, những cá nhân có hành vi sai phạm liên quan đến chất cấm nhưng chủ động hợp tác với cơ quan điều tra sẽ nhận được những chính sách nhân đạo. Việc chủ động khai báo không chỉ thể hiện sự ăn nản mà còn hỗ trợ đắc lực cho công tác triệt phá tội phạm.

Cụ thể, đối chiếu với điểm d khoản 1 Điều 3 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bổ sung bởi điểm a khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), hệ thống tư pháp luôn áp dụng nguyên tắc khoan hồng đối với những người phạm tội tự thú, đầu thú, thành khẩn khai báo hoặc có hành vi tố giác đồng phạm, lập công chuộc tội, tích cực phối hợp cùng cơ quan chức năng làm rõ vụ án.

Bên cạnh đó, hành vi này còn được ghi nhận là một trong các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự chính thức quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi điểm a khoản 6 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017). Tùy thuộc vào tính chất và mức độ cung cấp thông tin, người vi phạm có thể được hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ khung hình phạt khi lượng hình.

Cần lưu ý rằng, theo quy định mới tại Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015, được bổ sung bởi khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025, hành vi tiêu thụ, sử dụng chất ma túy trái phép có thể đối diện với mức án phạt tù từ 02 năm đến 05 năm tùy thuộc vào từng trường hợp cấu thành tội phạm cụ thể.Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo luật định hiện hành

Bên cạnh việc hợp tác phá án, người thực hiện hành vi phạm tội còn được áp dụng các điều khoản giảm nhẹ khác nếu đáp ứng các tiêu chuẩn do cơ quan lập pháp ban hành dưới đây:

Chủ động thực hiện các phương án ngăn chặn hoặc hạn chế đến mức thấp nhất các thiệt hại do tội phạm gây ra;
Tự nguyện tiến hành sửa chữa, khắc phục hậu quả hoặc bồi thường về mặt vật chất;
Hành vi phạm tội diễn ra trong các tình huống vượt quá giới hạn bắt buộc của phòng vệ chính đáng hoặc vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
Thực hiện hành vi do bị người khác đe dọa, cưỡng bức, hoặc trong điều kiện hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khách quan;
Đối tượng phạm tội lần đầu đối với các nhóm tội ít nghiêm trọng;
Người phạm tội là phụ nữ đang trong thai kỳ, người cao tuổi từ đủ 70 tuổi trở lên, hoặc cá nhân bị khuyết tật nặng/đặc biệt nặng;
Cá nhân có sự thành khẩn trong quá trình khai báo, tỏ rõ thái độ ăn năn hối cải, tích cực lập công chuộc tội;
Người lập được thành tích xuất sắc trong các hoạt động lao động sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác được cơ quan nhà nước ghi nhận.

Quy định xử phạt hành chính đối với hành vi sử dụng ma túy trái phép

Trong trường hợp hành vi vi phạm chưa đạt đến mức độ nghiêm trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị áp dụng các chế tài xử lý vi phạm hành chính theo quy định.

Căn cứ chiếu theo quy định tại điểm a khoản 1 và điểm a khoản 8 Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, mức xử phạt cụ thể được áp dụng như sau:

Hình thức xử phạt chính: Áp dụng hình thức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền với mức từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi tự mình tiêu thụ trái phép các chất ma túy (khi chưa đến mức truy cứu hình sự) hoặc có hành vi phân biệt đối xử, kỳ thị người nghiện, người sau cai nghiện.
Hình thức xử phạt bổ sung: Cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện tịch thu toàn bộ các tang vật cũng như phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm hành chính.

Định hướng chính sách của Nhà nước về kiểm soát và phòng chống ma túy

Để ngăn chặn hiểm họa từ chất cấm, Điều 3 Luật Phòng, chống ma túy 2021 đã vạch rõ các chiến lược và chủ trương cốt lõi của quốc gia bao gồm:

Triển khai đồng bộ, toàn diện các giải pháp bài trừ ma túy kết hợp chặt chẽ với việc phòng chống tệ nạn xã hội và kiểm soát lây nhiễm HIV/AIDS.
Đẩy mạnh các phong trào giáo dục, truyền thông đại chúng; có cơ chế khuyến khích, bảo vệ các tổ chức, cá nhân tham gia vào tuyến đầu phòng chống tội phạm.
Dành riêng và ưu tiên các nguồn lực tài chính, y tế cho các khu vực trọng điểm, địa bàn vùng sâu vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đảm bảo các chế độ đãi ngộ đặc thù, phù hợp cho lực lượng chuyên trách ngăn chặn tội phạm ma túy và cán bộ tại các cơ sở cai nghiện công lập.
Quản lý nghiêm ngặt các đối tượng sử dụng và nghiện chất cấm; đồng thời hỗ trợ ngân sách cho hoạt động cai nghiện bắt buộc lẫn tự nguyện, giảm thuế cho các đơn vị đầu tư vào lĩnh vực hỗ trợ sau cai nghiện.