Tình trạng hôn nhân là gì? Hướng dẫn thủ tục cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân mới nhất hiện nay thế nào?

Tình trạng hôn nhân là một trong những thông tin hộ tịch quan trọng của cá nhân. Việc xác định chính xác trạng thái này không chỉ phục vụ mục đích kết hôn mà còn liên quan đến nhiều giao dịch dân sự, hành chính khác. Dưới đây là nội dung phân tích pháp lý về khái niệm và quy trình thực hiện thủ tục này theo quy định mới nhất.

Tình trạng hôn nhân là gì?

Dưới góc độ pháp lý, Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và các văn bản hướng dẫn hiện hành chưa đưa ra định nghĩa cụ thể về thuật ngữ tình trạng hôn nhân. Tuy nhiên, trên phương diện nghiệp vụ hộ tịch, có thể hiểu tình trạng hôn nhân là trạng thái quan hệ hôn nhân của một cá nhân tại một thời điểm nhất định, được pháp luật thừa nhận và ghi nhận trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch.

Hướng dẫn thủ tục cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân mới nhất hiện nay thế nào?

Căn cứ Điều 22 Nghị định 123/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 07/2025/NĐ-CP và Nghị định 18/2026/NĐ-CP), thủ tục được thực hiện như sau:

• Bước 1: Nộp hồ sơ: Người yêu cầu nộp Tờ khai theo mẫu quy định. Nếu mục đích là kết hôn, người yêu cầu phải đảm bảo đủ điều kiện kết hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
• Bước 2: Cung cấp thông tin biến động (nếu có): Trường hợp đã ly hôn hoặc vợ/chồng đã chết, người yêu cầu cung cấp thông tin về Bản án/Quyết định ly hôn hoặc Giấy chứng tử. Cơ quan hộ tịch sẽ tra cứu thông tin qua Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Bước 3: Thẩm định hồ sơ: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, công chức tư pháp – hộ tịch kiểm tra, xác minh. Nếu đủ điều kiện, trình Chủ tịch UBND cấp xã ký cấp 01 bản Giấy xác nhận.
• Bước 4: Xác minh cư trú nhiều nơi (nếu có): Nếu người yêu cầu từng đăng ký thường trú tại nhiều nơi, cơ quan hộ tịch tra cứu qua Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Nếu không có thông tin, sẽ tiến hành gửi văn bản xác minh giữa các địa phương (thời hạn phản hồi là 03 ngày làm việc).
• Bước 5: Cấp Giấy xác nhận: Ngay sau khi nhận kết quả xác minh, nếu đủ cơ sở, UBND cấp xã thực hiện cấp Giấy xác nhận theo quy định.
• Lưu ý về cấp lại: Trường hợp xin cấp lại do hết hạn hoặc đổi mục đích sử dụng, người dân phải nộp lại Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân đã cấp trước đó.

Giá trị sử dụng của Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân:

1. Có giá trị 06 tháng kể từ ngày cấp.
2. Sử dụng để kết hôn tại nước ngoài hoặc sử dụng vào mục đích khác đã ghi trong giấy.
3. Không có giá trị khi sử dụng sai mục đích ghi trên giấy.

Tình trạng hôn nhân được xác định thế nào theo Quyết định 05/2023/QĐ-TTg?

Theo Phụ lục ban hành kèm Quyết định 05/2023/QĐ-TTg, phục vụ mục đích thống kê, các trạng thái hôn nhân được phân loại như sau:

• Chưa vợ/chồng: Người chưa từng kết hôn hoặc chưa từng chung sống như vợ chồng.
• Có vợ/chồng: Đang được pháp luật hoặc tập quán thừa nhận có quan hệ hôn nhân.
• Góa: Vợ hoặc chồng đã chết và hiện chưa tái hôn.
• Ly hôn: Đã chấm dứt quan hệ hôn nhân theo phán quyết của Tòa án và chưa tái hôn.
• Ly thân: Vẫn có quan hệ hôn nhân trên pháp lý nhưng thực tế không chung sống như vợ chồng.

Cần lưu ý rằng cách phân loại theo Quyết định 05/2023/QĐ-TTg chỉ phục vụ công tác thống kê, không phải là căn cứ pháp lý thay thế các quy định trong lĩnh vực hộ tịch để xác định tình trạng hôn nhân của cá nhân.