Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mới nhất 2026 quy định như thế nào?

Tính đến thời điểm hiện tại, văn bản luật cơ bản điều chỉnh lĩnh vực này là Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (Luật số 19/2023/QH15). Đạo luật này đã được Quốc hội khóa XV thông qua vào ngày 20/06/2023 và chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2024. Cấu trúc của luật bao gồm 07 Chương với 80 Điều khoản chi tiết.

Hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Để triển khai áp dụng đồng bộ các quy định mới, Chính phủ và các Bộ ngành đã ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn chi tiết bao gồm:

• (1) Nghị định 55/2024/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
• (2) Nghị định 24/2025/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, hàng giả, hàng cấm (đã bao gồm nội dung sửa đổi tại Nghị định 17/2022/NĐ-CP).
• (3) Thông tư 64/2025/TT-BCT: Hướng dẫn trình tự, thủ tục phối hợp kiểm soát hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung giữa cơ quan chuyên trách và các cơ quan quản lý ngành.
• (4) Thông tư 42/2025/TT-BCT: Ban hành danh mục các nhóm hàng hóa, dịch vụ bắt buộc phải thực hiện đăng ký hợp đồng theo mẫu.

Cơ chế bảo vệ nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương

Căn cứ theo quy định tại Điều 8 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, các đối tượng đặc thù được hưởng chính sách bảo vệ ưu tiên bao gồm:

• Người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em.
• Đồng bào dân tộc thiểu số, cư dân tại các vùng sâu, vùng xa, hải đảo hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi.
• Người mắc bệnh hiểm nghèo hoặc thuộc diện hộ nghèo.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh đối với nhóm đối tượng này được quy định cụ thể:

1. Ưu tiên giải quyết: Phải ưu tiên tiếp nhận và xử lý các yêu cầu bảo vệ quyền lợi khi có tài liệu chứng minh thuộc đối tượng ưu tiên. Không được chuyển giao yêu cầu cho bên thứ ba giải quyết trừ khi có nghĩa vụ liên quan trực tiếp.
2. Trách nhiệm giải trình: Trường hợp từ chối yêu cầu, doanh nghiệp phải trả lời bằng văn bản nêu rõ căn cứ pháp lý.
3. Bồi thường thiệt hại: Nếu chậm trễ hoặc từ chối ưu tiên trái pháp luật gây thiệt hại, chủ thể kinh doanh phải bồi thường theo pháp luật dân sự.

Quy định về bảo đảm an toàn thông tin của người tiêu dùng

Điều 15 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (được cập nhật theo Luật An ninh mạng 2025) quy định rõ trách nhiệm bảo mật:

• Chủ thể kinh doanh khi thu thập, sử dụng hoặc xử lý dữ liệu người tiêu dùng phải đảm bảo an ninh mạng theo quy định.
• Việc thuê bên thứ ba xử lý thông tin phải có sự đồng ý của người tiêu dùng và được xác lập bằng văn bản cụ thể về phạm vi trách nhiệm.
• Bên thứ ba đóng vai trò trung gian trong giao dịch cũng phải chịu trách nhiệm bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng theo đúng quy định pháp luật hiện hành.