Chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự quy định thế nào?

Vấn đề chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự đóng vai trò cốt lõi trong việc bảo đảm tính liên tục và hiệu lực của các phán quyết tư pháp. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các trường hợp, trình tự và nguyên tắc áp dụng cơ chế kế thừa pháp lý này theo quy định mới nhất hiện nay.

Chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự được hiểu là gì?

Theo quy định tại khoản 7 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự 2025, chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự chính là hoạt động chuyển đổi và tiếp nhận, kế thừa các quyền lợi cùng trách nhiệm pháp lý trong quá trình tổ chức thi hành bản án, quyết định dân sự. Cơ chế này giúp bảo đảm quyền lợi của các bên đương sự không bị gián đoạn khi có sự thay đổi về chủ thể.

Quy định chi tiết về chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự từ ngày 1/7/2026

Căn cứ Điều 41 Luật Thi hành án dân sự 2025, việc chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự được phân chia theo từng nhóm đối tượng và hoàn cảnh cụ thể như sau:

Đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp

Trách nhiệm và quyền lợi thi hành án của tổ chức được định đoạt dựa trên hình thức thay đổi cấu trúc pháp lý:

Hợp nhất, sáp nhập: Pháp nhân mới được hình thành hoặc tổ chức nhận sáp nhập sẽ trực tiếp tiếp quản và thực hiện toàn bộ quyền, nghĩa vụ thi hành án cũ, trừ trường hợp có quy định khác biệt.
Chia, tách: Đơn vị ra quyết định phân tách phải xác lập rõ cá nhân hay pháp nhân nào kế thừa trách nhiệm. Nếu văn bản chia tách bỏ sót nội dung này, các tổ chức mới có trách nhiệm liên đới gánh vác toàn bộ nghĩa vụ.
Doanh nghiệp giải thể: Đơn vị có thẩm quyền giải thể bắt buộc phải thông báo trước cho cơ quan thi hành án. Nghĩa vụ sẽ chuyển cho tổ chức tiếp nhận. Riêng trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thì xử lý theo Luật Doanh nghiệp. Nếu việc giải thể trái pháp luật làm thất thoát tài sản, cơ quan ban hành quyết định giải thể phải bồi hoàn giá trị tương ứng.
Phá sản: Xử lý theo nội dung phán quyết phá sản của Tòa án.
Chuyển đổi loại hình hoặc sắp xếp lại: Thực thể kinh tế sau chuyển đổi hoặc sau sắp xếp sẽ kế tục quyền và nghĩa vụ thi hành án.

Đối với cá nhân (người được thi hành án hoặc người phải thi hành án)

Trong tình huống cá nhân tham gia tố tụng qua đời, việc chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự tuân theo pháp luật thừa kế:

Nghĩa vụ trả lại tài sản đặc định: Cơ quan chức năng tiến hành tiếp tục quy trình thực thi theo luật định.
Nghĩa vụ thanh toán tiền: Nếu người qua đời có di sản, cơ quan thi hành án sẽ phát mại, xử lý khối tài sản đó để thi hành, trừ khi có phán quyết phân chia thừa kế của Tòa án hoặc các đồng thừa kế đã đạt được thỏa thuận tự nguyện chi trả.

Trường hợp đương sự chủ động thỏa thuận chuyển giao cho bên thứ ba

Các bên có quyền tự nguyện dịch chuyển vị trí pháp lý của mình trong quá trình thi hành án theo các nguyên tắc:

Người được thi hành án dịch chuyển quyền lợi của mình sang bên thứ ba thì không cần sự chấp thuận từ phía người phải thi hành án (trừ khi có giao kèo khác).
Người phải thi hành án muốn chuyển giao trách nhiệm chi trả, thực hiện nghĩa vụ cho người khác thì bắt buộc phải có sự đồng ý bằng văn bản của người được thi hành án.
Bên chuyển giao có trách nhiệm gửi thông báo bằng văn bản gửi tới cơ quan thi hành án cùng các bên liên quan.

Thời hạn ban hành quyết định chuyển giao

Trong vòng 10 ngày kể từ ngày thu nhận văn bản hợp pháp từ cơ quan có thẩm quyền hoặc từ lúc xác định rõ ràng đối tượng nhận chuyển giao, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải ký quyết định chuyển giao quyền nghĩa vụ thi hành án dân sự. Chấp hành viên sẽ căn cứ vào đây để tổ chức cưỡng chế hoặc thực thi theo quy định.

Các nguyên tắc cơ bản trong thi hành án dân sự từ ngày 1/7/2026

Điều 4 Luật Thi hành án dân sự 2025 xác lập các nguyên tắc nền tảng sau:

Mọi cá nhân, tổ chức đều phải tôn trọng bản án, quyết định có hiệu lực. Các bên liên quan phải phối hợp nghiêm túc với Chấp hành viên, Thừa hành viên và cơ quan thi hành án.
Người có điều kiện nhưng không tự nguyện chấp hành sẽ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế. Người cản trở, tẩu tán tài sản cũng sẽ bị xử lý nghiêm khắc.
Bảo vệ toàn diện lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người liên quan.
Ngôn ngữ chính thức là Tiếng Việt. Người dân tộc thiểu số hoặc người khuyết tật được hỗ trợ phiên dịch theo quy định.
Mọi hành vi chống đối, vi phạm tùy mức độ có thể bị kỷ luật, phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại vật chất phải bồi thường.