Thành phần hồ sơ và trình tự thông báo thi hành án phạt trục xuất theo quy định mới

Khi người nước ngoài vi phạm pháp luật hình sự tại Việt Nam và bị áp dụng chế tài trục xuất, cơ quan có thẩm quyền sẽ triển khai các biện pháp cưỡng chế tư pháp theo quy trình nghiêm ngặt. Bài viết này phân tích chi tiết các thành phần giấy tờ cấu thành hồ sơ thi hành án phạt trục xuất, các bước thực hiện tống đạt thông báo và quy định quản lý lưu trú đối với đối tượng chấp hành án.

Thành phần hồ sơ thi hành án phạt trục xuất từ năm 2026

Trách nhiệm lập và hoàn thiện hồ sơ phục vụ công tác cưỡng chế xuất cảnh đối với người bị kết án thuộc về cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh. Khung pháp lý điều chỉnh nội dung này được quy định chi tiết tại Điều 118 Luật Thi hành án hình sự 2025.

Một bộ hồ sơ quản lý hành chính về việc trục xuất tư pháp bắt buộc phải bao gồm các loại tài liệu sau:

Bản sao văn bản bản án đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án; quyết định triển khai thi hành án phạt trục xuất hoặc bản sao quyết định tổ chức thi hành án phạt tù (áp dụng cho trường hợp hình phạt trục xuất được tuyên với tư cách là một hình phạt bổ sung).
Bản sao hộ chiếu hợp pháp hoặc các giấy tờ pháp lý khác có giá trị tương đương hộ chiếu của đối tượng chấp hành án.
Các văn bản, giấy tờ chứng nhận cá nhân đó đã hoàn thành xong hình phạt chính hoặc các nghĩa vụ dân sự, tài chính khác (nếu có).
Các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan trực tiếp đến quá trình chuẩn bị xuất cảnh.

Quy trình tống đạt thông báo thi hành án phạt trục xuất

Để đảm bảo quyền lợi ngoại giao và nghĩa vụ quốc tế, việc thông báo về tiến trình thi hành án phạt trục xuất được thực hiện chặt chẽ theo Điều 117 Luật Thi hành án hình sự 2025 dựa trên hai trường hợp:

Đối với trường hợp trục xuất là hình phạt chính

Ngay sau khi ban hành quyết định áp dụng biện pháp trục xuất theo khoản 1 Điều 116 Luật Thi hành án hình sự 2025, Tòa án có nghĩa vụ chuyển giao văn bản này tới Viện kiểm sát cùng cấp và cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh.

Sau khi tiếp nhận, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh thực hiện tống đạt trực tiếp cho đối tượng bị trục xuất. Đồng thời, cơ quan này phải phát thông báo bằng văn bản đến Bộ Ngoại giao Việt Nam, cơ quan đại diện ngoại giao/lãnh sự của quốc gia mà người đó mang quốc tịch, hoặc tổ chức quốc tế nơi người đó đang làm việc, hoặc đơn vị đứng ra bảo lãnh người đó nhập cảnh vào Việt Nam.

Trường hợp đối tượng đang bị áp dụng biện pháp tạm giam, văn bản quyết định sẽ được chuyển tới trại tạm giam để thực hiện việc tống đạt theo quy định.

Đối với phạm nhân có hình phạt bổ sung là trục xuất

Căn cứ khoản 2 Điều 116 Luật Thi hành án hình sự 2025, tại thời điểm 02 tháng trước khi phạm nhân chấp hành xong thời hạn phạt tù, Giám thị trại giam có trách nhiệm gửi thông báo bằng văn bản cho phạm nhân đó biết, đồng thời gửi cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh nơi trại giam đặt trụ sở.

Sau đó, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh tiến hành gửi thông báo đến các cơ quan ngoại giao, lãnh sự nước ngoài hoặc tổ chức quốc tế và đơn vị bảo lãnh tương tự như quy trình nêu trên.

Quy định quản lý cư trú trong giai đoạn chờ xuất cảnh

Điều 119 Luật Thi hành án hình sự 2025 phân định rõ quy chế quản lý lưu trú đối với người nước ngoài trong thời gian hoàn tất các thủ tục rời khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Các trường hợp bắt buộc phải đưa vào cơ sở lưu trú tập trung

Về nguyên tắc, người chấp hành án phải ở tại địa điểm lưu trú hoặc cơ sở do Công an cấp tỉnh chỉ định. Tuy nhiên, cơ quan chức năng sẽ cưỡng chế đưa đối tượng vào cơ sở lưu trú tập trung của Công an cấp tỉnh hoặc của Bộ Công an nếu thuộc các diện:

Không chứng minh được nơi cư trú thường trú hoặc tạm trú hợp pháp tại Việt Nam.
Đối tượng nhập cảnh vào Việt Nam bất hợp pháp hoặc phạm các tội danh nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng.
Có hành vi tự ý bỏ trốn khỏi địa điểm lưu trú đã chỉ định hoặc không tuân thủ các biện pháp quản lý, kiểm tra, giáo dục của cơ quan chức năng.
Có hành vi vi phạm pháp luật hoặc cơ quan điều tra có căn cứ xác định người đó có khả năng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong thời gian chờ xuất cảnh.
Có hành vi đào tẩu, chuẩn bị bỏ trốn hoặc các hoạt động khác gây trở ngại cho công tác thi hành án.
Đang mắc các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A theo quy định y tế.
Người chấp hành án làm đơn tự nguyện xin vào cơ sở lưu trú tập trung.

Thủ tục áp giải đối tượng vào cơ sở lưu trú

Việc tiếp nhận và điều chuyển đối tượng được phân chia cụ thể theo trạng thái giam giữ:

Người đang tại ngoại: Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh trực tiếp tổ chức áp giải người đó đến cơ sở lưu trú tập trung.
Người đang bị tạm giam: Sau khi nhận quyết định thi hành án, trại tạm giam bàn giao đối tượng cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh để áp giải đi lưu trú.
Phạm nhân kết thúc thời hạn tù: Trại giam tiến hành bàn giao ngay người đó cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh để áp giải vào cơ sở lưu trú.

Quy trình xử lý trường hợp người bị trục xuất tử vong

Nếu người chấp hành án qua đời trong giai đoạn chờ xuất cảnh, địa điểm lưu trú phải giữ nguyên hiện trường và báo ngay cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, cơ quan điều tra và Viện kiểm sát có thẩm quyền để lập biên bản pháp y, xác định nguyên nhân.

Công an cấp tỉnh có trách nhiệm gửi thông báo bằng văn bản đến Tòa án đã tuyên án, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế hoặc đơn vị bảo lãnh. Sau khi có sự phê chuẩn từ cơ quan thẩm quyền, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh tổ chức hậu sự. Trường hợp thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp của người chết có nguyện vọng nhận thi hài, tro cốt về nước và tự chi trả kinh phí thì cơ quan chức năng sẽ xem xét, giải quyết theo quy định.

Các chế độ về tiêu chuẩn ăn, ở, sinh hoạt, chế độ thăm gặp, khám chữa bệnh cho người chờ trục xuất cũng như chi phí mai táng phát sinh do Chính phủ ban hành văn bản quy định chi tiết.